مقتل الحسین ـ علیه السّلام
ساعت ۱۱:٥٥ ‎ق.ظ روز جمعه ٤ دی ۱۳۸۸  

 شهدا    شهادت  شهید  الله اکبر خمینی  رهبر  خامنه ای  خمینی  دیگر محمد ص

مقتل الحسین ـ علیه السّلام

 

مؤلّف:

لوط بن یحیی بن سعید بن مخنف بن مسلم ازدی عامری (م 157 ه‍. .ق).

زندگینامه:

ابو مخنف، از نخستین و بزرگ ترین مورخان شیعه بوده است. پدر او از اصحاب حضرت علی ـ علیه السّلام ـ بوده که در واقعه جمل به شهادت رسید. ابو مخنف با اینکه شیعه بوده، ولی اهل سنت مانند طبری و ابن اثیر به تاریخ او اعتماد کرده و آن را نقل نموده اند. مؤلف از حضرت امام صادق ـ علیه السّلام ـ روایات زیادی نقل کرده و به «مورّخ»، «نسّابه» و رجالی مشهور و شیخ اصحاب اخبار در کوفه بوده است. او به جهت علم تاریخ و کتاب هایش امتیاز ویژه ای در کوفه نسبت به سایر شیعه ها داشت و اخباری مشهور سده دوّم هجری بوده است.
کتاب های او در دست نیست ولی در میان کتب مورخان صاحب نام به آن ها اشاره شده است. او درباره اشخاص و وقایع مهمی که در دورة خود و قبل از او اتفاق افتاده، حدیث یا مقتل نوشته است.

تألیفات:

کتاب مولد امیر المؤمنین ـ علیه السّلام ـ ، مقتل امیر المؤمنین ـ علیه السّلام ـ ، مقتل حجر بن عدی، متقل حسن بن علی ـ علیه السّلام ـ ، مقتل عثمان، وفاة معاویه، فتوح خراسان، فتوح الشام، فتوح العراق، المغازی کتاب المعمرین، اخبار مصعب، کتاب الجمل، کتاب حدیث الأزارقه، کتاب المشوری، اخبار الحجاج بن یوسف، اخبار دیر الجماجم، اخبار المختار، اخبار زیاد بن أبید.[1]

معرفی اجمالی کتاب:

ارزش تاریخی مقتل ابو مخنف از این جهت است که خود او حوادث را از نزدیک دیده و یا از زبان مشاهده کننده به طور مستقیم نقل می کند به کتاب مقتل ابو مخنف در آثار ابن ندیم، نجاشی اشاره شده و طبری در تاریخ و شیخ مفید در ارشاد خود مطالب و منقولات او را آورده و اخیراً در کتاب جداگانه ای منقولات او جمع آوری و تحقیق شده است. این مقتل شامل روایات مفصّلی دربارة واقعه کربلا از بررسی زمینه های آن تا خروج امام حسین ـ علیه السّلام ـ از مدینه شروع و به فعالیّت شیعیان در کوفه و مقابله عبید الله بن زیاد، جنگ سپاه شام با امام، قیام کوفیان و قیام مختار را ذکر کرده و به تمامی زوایای واقعه کربلا اشاره کرده است. در چاپ اخیر فهرستی از شیوخ و راویان ابو مخنف با بعضی توضیحات عرضه شده است.
علامه مجلسی نام مقتل ابو مخنف را در جلد 10 بحار آورده و به آن اشاره کرده است. مقتل ابو مخنف از نخستین و مهم ترین مقتل های موجود بوده و از منابع دست اوّل و مورد اعتماد در این زمینه می باشد و مقتل نویسان متأخر از آن بهره برده اند. اما مقتل ابی مخنف موجود، غیر از کتاب لوط بن یحیی است و در آن مطالب سست و بی پایه فراوان آمده و لذا بر آن اعتماد نشاید. محدث قمی می نویسد: ولکن الاسف انه فقد و لا لوجد منه نسخه و اما المقتل الذی بایدینا و ینسب الیه فلیس له[2].

وضعیت نشر:

این کتاب در یک جلد به زبان عربی در سال 1398 ‍ ه‍ .ق به همّت حسین غفّاری استخراج، تحقیق و از طرف انتشارات علمیه قم به چاپ رسیده است.

پی نوشتها:

[1] . اعیان الشیعه، ج 1، ص 155؛ الذریعه، ج 1، ص 312.
[2] . الکنی و الالقاب، ج1، ص155.

حافظ فرزانه- مرکز مطالعات و پژوهش های فرهنگی حوزه علمیه

شهدا    شهادت  شهید  الله اکبر خمینی  رهبر  خامنه ای  خمینی  دیگر محمد ص